MÜKEMMELLİYETÇİLİK
Mükemmeliyetçi insanlar hayatlarında her şeyi yapar gibidir; mesleğinde başarılı, harika bir sporcu, iyi bir eş, kusursuz bir aşçı, çok iyi paralar kazanırlar, bahçesi tam nizami olur…
Buradaki sorun her şeyi tam ve kusursuz yapmaları değildir. Yapmaları gereken o kadar çok şey vardır ki iç dünyaları bu yüzden darmadağın olmuştur.
Devamlı koşturur durur haldedirler ve yaptıkları şeylere rağmen hayattan zevk almazlar.
Bu insanlar:
* “Yataktan çıkmak istemiyorum.” diyerek terapiye gelirler.
* Yine de yaptıkları tüm bu şeyleri bırakmak istemezler.
* Terapiye gelmek istemezler.
* Bedenleri artık bu tempoya dayanamadığı için, mecburiyetten gelirler.
Şöyle istekleri olur:
“Hocam açıkça söyleyeyim, terapiye gelmek istemiyorum, buraya gelmek istemiyorum. Fiziksel ve zihinsel rahatsızlıklardan dolayı buraya geldim.”
Bazen:
“Benden bağırsak ve baş ağrılarını alın, ben daha fazla başarılı olmak istiyorum.”
derler.
Öte yandan çok başarılı ve çok iyi görünümlüdürler. Ancak bu insanlarla birlikteyken bir şeyler sizi rahatsız edebilir. Aranızda adı konulmamış bir gerginlik vardır.
Kim üstte, kim altta şeklinde bir ilişki vardır aranızda. Size hafifçe yukarıdan bakarlar.
---
Mükemmeliyetçiliğin Getirdiği Rahatsızlıklar
Her şeyi başaran mükemmeliyetçi insanlarda şu rahatsızlıklar olabilir:
* Artık daha az hatırlar olurlar.
* Kafalarının içinde uyuşmalar hissederler.
* Bağırsak ve sırt ağrıları çekerler.
* Bağırsak ve baş ağrıları olur.
* Yüksek tansiyon görülebilir.
* Ülser görülebilir.
* Uykusuzluk görülebilir.
* Yorgunluk görülür.
* Cilt sorunları yaşanabilir.
* Panik atak görülebilir.
* Solunum rahatsızlıkları görülebilir.
Yüksek Standartların İç Dünyaya Etkisi
Yüksek standartları olan insanların hissettikleri en yoğun duygu baskıdır.
Üzerlerinde yoğun bir zaman baskısı hissederler ve ikinciliğe tahammülleri yoktur.
* En iyi olmak zorlantısı hissederler.
* En güzeli olmak isterler.
* En iyi parayı kazanmak isterler.
* En iyi arabaya binmek isterler.
* En iyi evi almak isterler.
* En iyi cinselliği yaşamak isterler.
Başarmak dururken hayatının tadını çıkarmak zaman kaybıdır.
Yüksek standartları olan insanlar dışarıdan çok başarılı algılanırlar. Ancak iç dünyalarında durum farklıdır.
Onlara göre tüm bu yaptıkları şey zaten yapmaları gereken bir şeymiş gibi algılanır.
Artık vücutları alarm verir ve daha fazla dayanamayacağını söyler.
Bu insanlar sürekli bir “yapış” halindedirler. Kendilerini sürekli bir şey yaparken bulurlar.
Bir an için dursalar dünya başlarına yıkılacak, altlarında kalacak gibidir.
Oyun Bile Bir İş Haline Gelir
Oyun oynamak bile bir iş haline gelir.
İstedikleri gibi oynayamadıklarında sinirlenirler.
Oyunu bile en iyi oynamalıdırlar.
Her oyun bir ölüm kalım meselesidir.
Kaybetme toleransları kalmamıştır.
Sürekli Doğru Hamleyi Aramak
Acı durumlar, kendinize verdiğiniz standartları yerine getiremediğinizi ortaya çıkar.
Zihnin meşgul olduğu şey:
“Bir sonraki doğru hamle nasıl yapılır?”
Doğru olanı yapma zorlantısı sürekli bir gerginliğe ve bunalıma sebep olur.
Zaman sizin için büyük bir baskıdır.
Kısa zamanda yapmanız gereken çok fazla şey olur.
Bir şeyleri başardıkça iç dünyanızdaki boşluk giderek genişler.
İç dünyanız tatsızdır ve yapacak çok şey vardır.
“Neden kendimi harap ediyorum?”
demek yerine yoruldukça iş yükünü arttırırsınız.
Mutluluk hep karşı kıyıdadır, siz de sürekli oraya doğru kürek çekersiniz.
Mücadelenin sonunda ümit edilen özgürlük hiç gelmez.
Bir şeylerle meşgul olmamak, bir mücadele içinde kendini harap etmemek size iyi gelmez.
Size iyi gelen kendinizi parçalamaktır.
Öylece duramazsınız.
Yüksek Standartlar Şeması
Yüksek standartlar şeması üç şekilde kendini gösterir:
- Zorlantılılık
- Başarı odaklılık
- Statü yönelimlilik
1. Zorlantılılık
Zorlantılılıkta hata yapma lüksünüz yoktur.
Her şey mükemmel olacaktır.
En ufak bir hatada bile kendi canınızı okursunuz.
Bir tatilde, bir ortamda veya eğlencede en ufak bir hata yapmanız tüm gününüzün harap olması için yeterlidir.
Bir ortamda bir şeylerin kusursuz olmaması durumunda kendinize çok öfkelenirsiniz ve etraftakilere öfkenizi kusarsınız.
2. Başarı Odaklılık
İkincisi başarı odaklı olmaktır.
Hayatınızın merkezinde çok çalışmak vardır.
Haftanın her günü 10 saatin üstünde çalışırsınız.
Tüm her şeyi çalışma uğruna feda etmeye hazırsınızdır.
Normalde ortalama üstü bir başarı olunca bu bir başarıdır.
Ama yüksek standartlarınız varsa bu bile başarı değildir.
Ya bir numara olacaksınızdır ya da dünyanın en başarısız kişisi olacaksınızdır.
Bir şeylerde ikinci olmak bir seçenek değildir.
“Her zaman daha iyi olabilirim.”
fikri hep canlıdır.
Sizin için başarısızlık korkutucu değildir.
Sizi korkutan sıradan olmaktır.
Ortalama olmaya dayanamazsınız.
Eğer başarmak istediklerinizle şimdiki haliniz arasında bir fark varsa çok mutsuz ve başarısız hissedersiniz.
Durum böyle olunca işiniz sizi esir alır.
3. Statü Yönelimlilik
Üçüncü statü yönelimliliktir.
Bizden ayrı geliştirdiğimiz yanımıza çok fazla yatırım yapıyoruzdur:
* Saygı
* Zenginlik
* Statü
* Güzellik
Bunlar bizim için olması gerekenden çok fazla önemlidir.
Statü yönelimli olduğunuzda:
“Bunu yapacağım.”
dersiniz.
Yapamadığınızda kendinizi cezalandırırsınız.
Size sizden acımasızı yoktur.
Hayat sizin için daha yüksek başarılardan ibarettir.
Ne kadar yükseliyor olduğunuzla ilgilenirsiniz.
Ne kadar başarılı olsanız da içeride değersiz bir parçanız hep vardır.
Ne elde ederseniz edin, kendinizden utanma hep oradadır.
İnsanlar Neden Yüksek Standartlar Geliştirir?
Peki bu insanlara ne oluyor da yüksek standartlar geliştiriyorlar ve mükemmeliyetçi oluyorlar?
1. Koşullu Sevgi
Size bakım verenler size koşullu sevgi vermiş olabilir.
Bir şeyleri başardığınızda onların bir bakışı vardır, başaramadığınızda verdikleri başka bir bakış vardır.
Sevildiğinizi yalnızca başarılı bir şeyler yapınca almışsınızdır.
Ne zaman başardınız, o zaman var olduğunuzu hissettiniz.
Bunların dışında sanki yoktunuz.
Aileden sevgi alabilmek için sonsuz bir yarışın içindesiniz.
2. Ailenin Yüksek Standartlara Sahip Olması
Size bakım veren insanların da yüksek standartlarının olması bir rol model oluşturmuş olabilir.
Ailede herkes o kadar başarılı, o kadar mükemmeliyetçidir ki bu durum herkese normal gelir.
Kimse:
“Doğru, biz niye kendimizi böyle paramparça yapıyoruz?”
demez.
Evdeki herkes makine gibidir.
Baba mükemmel bir işadamı, anne ise en ufak bir düzensizliğe gelemez.
Çocuk da ayna nöronlarla aileyi taklit ederek öğrenir.
Böyle büyüyen bir çocuğa evde sözel olarak “çok başarılı ol” demeye gerek yoktur.
Travma çocuğa sözel olmayan bir yolla geçmiştir.
Aile ne kadar profesyonelse çocuk da o kadar etkilenmeye açıktır.
3. Sert Eleştiri ve Ayıplanma
Bazen başarıları yapmadığınızda size bakım verenler sizi sert eleştirmiş ve ayıplamış olabilir.
Bu da yüksek standartların gelişmesine neden olabilir.
4. Duygusal Yoksunluğu Telafi Etmek
Yüksek standartların yerine getirilmesi, ortadaki bazı duyguları örtmek için de kullanılabilir.
Örneğin:
* Duygusal yoksunluk
* Sosyal izolasyon
gibi duyguları telafi etmek için çok başarılı olmaya çalışıyor olabilirsiniz.
Bir zamanlar bir şeyler başardığınızda birileri sizi takdir etmediyse daha başarılı olur, onlarla bağlantıda olursunuz.
Yetişkinlikte çok başarılı kişilerin çocukluğuna bakıldığında başarı duygusundan yoksun oldukları görülebilir.
“Okulda en iyi notlar alırdım, pek ilgi görmezdim. Benim ilgi görmem için olağanüstü farklı bir şey olması gerekiyordu. Başarıyor, kimse takdir etmiyor.”
Çocuk burada takılıp kalır.
Takılıp kaldıkları için hayat boyu takdir ararlar.
Kardeşler Arasındaki Rekabet
Kardeşler arasında yapılan mücadelede aile, en iyi kimin olduğunu bulmakla meşgul oluyor ve en iyi olmayanla da alay ediyor olabilir.
Öte yandan alay edilen çocuk yetişkin olduğunda çok başarılı olur ama çok değersiz hisseder.
Bu hisler, içsel bir çalışma yapmazsa yaşamının sonuna kadar devam eder.
Mükemmeliyetçi Olunca Hayatta Başınıza Neler Gelir?
Mükemmeliyetçiliğin hayatınızdaki zararları:
1. Sağlığınızı Kaybedersiniz
Hayatın kendiliğinden getirdiği stresin yanı sıra çok fazla çalıştığınız için sağlığınızı kaybedersiniz.
Hayat size zevk vermez.
2. Kendinizle Bağlantınızı Kaybedersiniz
Sadece çalışırsınız.
Kendinizle bağlantınızı kaybedersiniz.
Artık sizi ne mutlu ediyor belli değildir.
O işten bu işe savrulur durursunuz.
3. Başarı Hayatın Tek Ölçütü Olur
Mezar taşınızda:
“Çok başarılı biriydi.”
yazar.
4. Yaşamak Yerine Çalışırsınız
Enerjinizin neredeyse tamamı işleri yoluna koymakla geçer.
Yaşamak yerine çalışırsınız.
5. İlişkilere Zaman Kalmaz
Düzenlemek ve yapmak ile ömrünüz biter.
Diğer insanlarla ilişki kurmaya zamanınız yoktur.
Oysa anlamlı ve derin bir ilişkiniz yoksa bu hayattan zevk alamazsınız.
6. Diğer İnsanları Yetersiz Hissettirirsiniz
Diğer insanlar sizinle beraber olmak istemeyebilir.
Sizinle olduklarında kendilerini yetersiz hissedebilirler.
Onlardan çok fazla şey yapmalarını beklersiniz; tıpkı kendinizden beklediğiniz gibi.
7. Başardıklarınızın Keyfini Çıkaramazsınız
Bir an için durup neleri başardığınızı ve keyfini çıkarmak sizin için zaman kaybıdır.
Yeni şeyler başarmakla öylesine meşgulsünüzdür ki zaten başardıklarınızın hiçbir değeri yoktur.
8. Yapmak Zorunda Olduklarınız Ön Plandadır
Yapmak zorunda olduğunuz şeyler vardır.
Yapmak istedikleriniz değil.
9. Hayatı Görev Gibi Yaşarsınız
Bir şeyi görev gibi yaparsınız.
Hayatınızın mucizesini kaçırırsınız.
10. Mükemmel Yapmak Uğruna Başlamazsınız
Bir şeyleri mükemmel şekilde yapmak uğruna hiç başlamazsınız.
Erteleme hayatınızın bir örüntüsüdür.
11. Çevrenizdeki İnsanlara Sürekli Sinir Olursunuz
Etraftaki insanlara sürekli sinir olursunuz.
Çünkü sizin gibi çalışkan değillerdir.
12. Hayatınızı Kaybetmiş Gibi Olursunuz
Çok fazla çalışmaktan kendinizi hayatınızı kaybetmiş durumda bulursunuz.
13. İnsan İlişkilerini Feda Edersiniz
Başarmak için insan ilişkilerini feda edersiniz.
14. Duygusal Durumunuzu Sorgulamazsınız
“Ben ne durumdayım?”
sorusu hiç aklınıza gelmez.
15. Makine Gibi Yaşarsınız
Makine gibisinizdir.
Çoğunda da başarılısınızdır.
Hayatı Yaşamak Yerine Düzenlemek
Çocuklar mayolarını giyer, denize gider, sonra da kum oynar.
Mükemmeliyetçi bir insan ise:
* Bavullar yerinde mi?
* Ev temiz mi?
* Her şey yolunda mı?
sorularıyla geçirir.
Hayat sizin için bavulun ne kadar düzenli olmasından ibarettir.
“Bir dakika, geliyorum.” dersiniz ama asla gelemezsiniz.
16. Başardıklarınızın Bir Önemi Yoktur
Başardıklarınızın bir önemi yoktur.
Önemli olan sürekli başarıyor olmaktır.
17. İlişkileriniz Sürekli Çıkmazdadır
İlişkileriniz sürekli çıkmazın içindedir.
Mükemmel bir insanı arıyorsunuzdur.
Bir ilişkide insanı eleştirmemek sizin için zordur.
Sizin gibi yüksek standartları olması gerekir.
Yoksa hor görürsünüz.
Sanki sizin gibi çalışıp hatasız olmak zorundadırlar.
Yaptıklarınız sıradan ve abartı değildir.
Diğerlerinin de yapması gerekir.
Bu olduğunda karşıyı küçümser ve ilişkiye zarar verirsiniz.
Kaybettiğiniz her şeyi geri getirecek birini istersiniz.
Bu insan, hayatın tadını çıkarabilecek kadar mükemmeli aramayan kişidir.
“Ben yapamıyorum, bari yapanla beraber olayım, açık kapansın.”
diye düşünürsünüz.
18. Duygusal Hayatınız Boşalır
Hayat akıp gider.
Duygusal hayatınız bomboştur.
Siz ise bir şeyleri düzene koymakla, hayatta ilerlemek için uğraşmakla durmadan meşgul olursunuz.
19. Mutluluğu Daha Çok Çalışmakta Ararsınız
“Daha çok çalışırsam mutluluğa ulaşırım.”
diye uğraşır durursunuz.
Ancak bu hiç gerçekleşmez.
20. Çocuklarınız Başarı Kaygısı Yaşamaya Başlar
Sizin çocuklarınız daha birinci sınıfta başarı kaygısı duymaya başlar.
21. Hareket Edemez Hale Gelirsiniz
Bu insanlar felç olmuş gibidir.
Büyük işler yapabilme potansiyeline sahiptirler.
Fakat mükemmel yapmak istedikleri için hareket edemezler.
22. Sürekli Ertelersiniz
Bir şeyleri sürekli ertelersiniz.
Durmak mükemmel bir eylemdir; hatasızdır.
Hareket etmek ise hatalarla doludur.
Bu yüzden cesaret edip adım atmazsınız.
Destek Almak
Siz de bunun gibi mükemmeliyetçilik problemi yaşıyorsanız destek almak için mesaj atabilirsiniz.